Robert Bosch GmbH, hãng sản xuất phụ tùng ô tô lớn nhất thế giới, vừa đóng cửa 2 nhà máy với 800 lao động tại Vũ Hán do lo ngại dịch bệnh. Ảnh: AFP

Xáo trộn chuỗi cung ứng toàn cầu

Các địa phương đóng góp gần 69% GDP Trung Quốc sẽ tiếp tục “đóng chặt cửa thành” chặn virus corona thêm một tuần sau kỳ nghỉ Tết Nguyên đán kéo dài thêm 3 ngày so với thường niêm, đồng thời đóng cửa các nhà máy, trung tâm mua sắm, nhà hàng. Trong khi đó, tồn đọng lượng lớn hàng hóa mắc kẹt tại cảng, còn chi tiêu hộ gia đình tại Trung Quốc cũng “đóng sập”.

Trung Quốc áp dụng biện pháp hạn chế đi lại đối với 48 triệu người ở vùng dịch, mà tâm dịch là thành phố Vũ Hán - trung tâm sản xuất chế tạo và logistics đầu não đang bị tác động nghiêm trọng.

Hàng trăm nhà sản xuất tầm cỡ đóng tại Vũ Hán là mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Robert Bosch GmbH, hãng sản xuất phụ tùng ô tô lớn nhất thế giới, mới đây buộc phải đóng cửa 2 nhà máy với 800 lao động tại Vũ Hán. Các nhà sản xuất ô tô lớn như Honda, Nissan đều đóng cửa nhà máy tại Vũ Hán.

Tình trạng gián đoạn sản xuất do dịch bệnh không chỉ diễn ra ở Vũ Hán mà đã lan sang các địa phương xuất khẩu chủ lực của Trung Quốc.

Việc Trung Quốc - quốc gia xuất khẩu số 1 thế giới về hàng hóa trung gian cho các ngành công nghiệp - đang bị tê liệt do dịch bệnh, khiến các chuỗi cung ứng toàn cầu không khỏi lao đao. Tỷ trọng hàng hóa chế tạo trung gian của Trung Quốc trên toàn cầu tăng gấp đôi lên 20% chỉ trong vòng 10 năm từ 2005-2015.

Phân tích dựa trên số liệu bán lẻ của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD), các nhà phân tích Bloomberg cho biết, hàng hóa trung gian của Trung Quốc chiếm tỷ trọng tới 40% chuỗi cung ứng tại châu Á. Riêng Mỹ, nền kinh tế lớn nhất thế giới nhập khẩu tới 10% hàng hóa trung gian từ các nhà máy ở Trung Quốc.

Chuỗi cung ứng châu Á “ngấm” dịch

Chuyên gia kinh tế của Bloomberg Maeva Cousin nhận định, việc tìm chuỗi cung ứng thay thế hàng hóa Trung Quốc là phương án rất khó bởi Trung Quốc lâu nay là mắt xích thống lĩnh chuỗi cung ứng toàn cầu.

Các chuyên gia kinh tế Bloomberg dự báo, ngay cả khi dịch bệnh được khống chế, tăng trưởng GDP quý I/2020 của Trung Quốc có thể giảm còn 4,5% so với cùng kỳ năm ngoái. Trước đó, tăng trưởng kinh tế Trung Quốc trong quý IV/2019 đã lao đáy trong gần 30 năm qua khi chỉ đạt 6%.

Kinh tế Trung Quốc hiện đóng góp khoảng 17% GDP toàn cầu và là đối tác thương mại lớn nhất của nhiều quốc gia trên thế giới. Dịch bệnh khiến kinh tế Trung Quốc “tụt ga” để lại hệ lụy lớn cho các quốc gia phụ thuộc nhiều vào nền kinh tế lớn thứ 2 thế giới.

Hong Kong, sau nhiều tháng biểu tình và bạo lực triền miên, nay phải gồng mình tạo cú hích kinh tế và nhiều khả năng tăng trưởng kinh tế Hong Kong ước giảm 1,7 điểm phần trăm trong quý I/2020, theo các chuyên gia kinh tế Bloomberg.

Trong khi đó, tăng trưởng kinh tế của Hàn Quốc và Việt Nam - hai quốc gia có lợi ích chặt chẽ từ du lịch và chuỗi cung ứng Trung Quốc - ước giảm 0,4 điểm phần trăm trong ngắn hạn, còn tăng trưởng của Australia và Brazil - hai nhà xuất khẩu hàng hóa lớn sang Trung Quốc - sẽ sụt giảm 0,3% ngay cả khi dịch viêm phổi cấp tại Trung Quốc được chặn đứng.

Khi nhiều nhà hoạch định chính sách và CEO nhận định còn quá sớm để đánh giá tác động toàn diện của dịch bệnh, thì thực tế cho thấy “bão” virus corona đã càn quét trên phạm vi toàn cầu. Hãng thời trang Nike vừa quyết định đóng cửa một nửa số cửa hàng do hàng này sở hữu tại Trung Quốc do dự báo sẽ chịu tác động mạnh từ dịch bệnh. Starbucks cũng đóng cửa khoảng 2.000 cửa hàng cafe trong khi Apple khẳng định chuỗi cung ứng của mình sẽ bị ảnh hưởng.

Mức độ và phạm vi ảnh hưởng của dịch bệnh thời gian tới ra sao còn tùy thuộc tốc độ khống chế virus corona.

Không ít ý kiến cho rằng tác động của dịch bệnh do virus corona tới kinh tế toàn cầu không nặng nề như dịch SARS bùng nổ tại Trung Quốc năm 2002-2003.

Tuy nhiên, đem so dịch bệnh do virus corona với dịch SARS là phép so sánh khập khiễng bởi dịch SARS diễn ra giữa lúc tăng trưởng toàn cầu đi xuống vào đầu năm 2003, nhưng sau đó đã phục hồi mạnh mẽ.

Ở góc độ khác, các nhà phân tích của hãng dịch vụ tài chính toàn cầu JPMorgan đánh giá, hiệu ứng gợn sóng của dịch bệnh do virus corona có thể lớn hơn so với dịch SARS, bởi thời điểm dịch SARS bùng phát, Trung Quốc chỉ đóng góp 5% GDP toàn cầu, còn đến năm 2019, tầm vóc kinh tế Trung Quốc tăng đã gấp 3,6 lần lên 18%.